Nie chcę oglądać ładnej piłki

W Polsce nie mamy piłkarzy. Nie mamy i już i smutna prawda jest taka, że do 2012 roku nie pojawi ich się nagle na pęczki, a nowy selekcjoner kimkolwiek by nie był – mam nadzieję, że jednak ludzie z PZPN pójdą po rozum do głowy i zatrudnią zagranicznego trenera z nazwiskiem – będzie mógł w nich sobie przebierać jak w ulęgałkach. E-e.

I nie ma co się czarować pustymi w obecnej sytuacji sloganami, że trzeba się wziąć za gruntowna reformę polskiego futbolu, że trzeba się wziąć za szkolenie młodzieży, by na Euro 2012 uniknąć kompromitacji. Nie tędy droga. W obecnej chwili jest na to za późno. Byśmy się dobrze zrozumieli – są to działania absolutnie nieodzowne i trzeba takie systemowe reformy przeprowadzać. I to jak najszybciej, ale na Euro z ich owoców nie skorzystamy.

Widzę zatem jedną tylko drogę – nie chcę oglądać ładnej piłki. Nie chcę, by nowy selekcjoner – kimkolwiek by nie był, mam nadzieję, że jednak ludzie z PZPN pójdą po rozum do głowy i zatrudnią zagranicznego trenera z nazwiskiem – uczył naszych piłkarzy koronkowych wymian, nie chcę, by uczył ich tego, że w piłce chodzi o kontrolę nad przestrzenią. Nie

chcę, by nasi atakując czynili boisko wielkim, a broniąc się robili je jak najmniejszym (Rinus Michels o futbolu totalnym). Nie damy radę z tym materiałem ludzkim tego zrobić. Musimy być realistami. Pokolenia Mariuszów Lewandowskich tego nie nauczymy. Podobnie zresztą jak pokolenia Kamilów Grosickich i Patryków Małeckich. Oni mają niestety problemy z abecadłem, a to są studia. I to podyplomowe.

Dlatego chcę oglądać brzydki – nawet ultradefensywny – futbol. Brzydki, ale skuteczny. To jedyna droga, by na Euro awansować z grupy, być może nawet doczłapać się do półfinałów. Nie mam wątpliwości, że mistrzostw w takim stylu nie wygramy – chociaż przykład Grecji Rehhagela działa na wyobraźnię – ale przynajmniej nie będzie kompromitacji.

Do zajęcia takiego stanowiska zainspirowała mnie fenomenalna książka Johnatana Wilsona – “Inverting the Pyramid”, czyli “A History of Football Tactics”. Wilson pokazuje kilka zespołów, które stosując dość prymitywne metody doszły do sukcesów. Sukcesów ponad miarę.

Estudiantes La Plata z przełomu lat 60 i 70. To do dziś synonim hasła – zwycięstwo za wszelką cenę – w argentyńskim, ale chyba nawet nie tylko, futbolu. Juan Ramon Veron wspomina, że trener, który poprowadził ich do trzech z rzędu Copa Libertadores – Osvaldo Zubeldia pojawił się w klubie miesiąc przed startem rozgrywek. Najpierw poszedł na trening pierwszej drużyny, następnie trzeciej. Z pierwszego zespołu zachował tylko czterech piłkarzy, resztę wziął z rezerw. Zubeldia bazował przede wszystkim na ciężkiej, niemalże katorżniczej pracy. Coś, co wcześniej w Argentynie było niemalże niespotykane. Jednym z jego piłkarzy był Carlos Bilardo (w 1986 roku poprowadził Argentynę do mistrzostwa świata), który wspomina, że całe tygodnie spędzali na ćwiczeniu rożnych, wolnych, wyrzutów z autu, wznowień gry przez bramkarza itd. Mieli wypracowane po kilkanaście wariantów każdej z tych zagrywek.

Zubeldia ustawił zespół 4-3-3 i nauczył piłkarzy Estudiantes agresywnej pułapki ofsajdowej. Jego obrońcy poruszali się jakby byli połączeni niewidzialną liną. Do tego dołożył morderczy pressing, który wówczas nie był – jak to ma miejsce dziś – oczywistością.

Pressing i pułapka ofsajdowa nie były jednak wszystkim. Nie te elemetyny czyniły ich wyjątkowymi, ale raczej fakt, iż – jak ujmuje to Wilson – byli “ultradefensywnym-destruktywnym-gryzącym” zespołem. Legenda mówi, że Bilardo na boisko wnosił nawet pinezki, by wbijać je w ciała przeciwników. Piłkarze Estudiantes kopali rywali, symulowali faule, a gdy sędzia nie patrzył szturchali i bili. Zubeldia na odprawach opowiadał swoim piłkarzom wszystko o rywalach. O ich życiu prywatnym, słabościach, plotkach jakie

krążą w środowisku, charakterach i nawykach. Jeden z dziennikarzy – Presta – na łamach książki Wilsona opowiada jak Estudiantes grali przeciwko Independiente. Jeden z piłkarzy Independiente przypadkowo zabił podczas polowania swojego przyjaciela. Gdy tylko któryś z piłkarzy

Estudiantes znajdował się w jego pobliżu szeptał – morderca. Obrońca Racingu – Roberto Perfumo – dostał w meczu z Estudiantes czerwoną kartkę za kopnięcie Bilardo w brzuch. Jak się później okazało Bilardo cały czas prowokował go mówiąc o torbieli jaką żona Perfumo kilka dni wcześniej operacyjnie sobie usunęła.

To wtedy powstało określenie anti-futbol na grę Estudiantes. Tylko co z tego, skoro zespół Zubeldii odnosił sukcesy? Jako pierwszy w historii argentyńskiej piłki klub spoza Buenos Aires zdobył mistrzostwo W 1967 roku. Trzy Puchary Wyzwolicieli w 68, 69 i 70. Gdy dochodziło do konfrontacji z Europejczykami – najczęściej przy okazji meczów o Puchar

Interkontynentalny – mieszkańcy Starego Kontynentu byli zszokowani ich brutalnością, zaangażowaniem i walką. Szczególnie mecze z Manchester United przypominały sceny z krwawego horroru.

Oczywiście wszystko kiedyś dobiega końca. W pewnym momencie przeciwnicy nauczyli się grać przeciwko Estudiandes. Trzy Copa Libertdores robią jednak wrażenie, prawda?

Na Euro 2012 niezależnie od tego, kto zostanie selekcjonerem – mam nadzieję, że jednak ludzie z PZPN pójdą po rozum do głowy i zatrudnią zagranicznego trenera z nazwiskiem – chcę więc widzieć agresję i waleczność Estudiantes. Należy pamiętać jednak, że Zubeldia miał w tym zespole kilku piłkarzy z prawdziwego zdarzenia. Przede wszystkim Verona, który kreował grę. Można sobie jednak radzić i bez kreatywnych piłkarzy. Przykład Watfordu z lat 80.

Graham Taylor przejął Watford (prezesem był Elton John) w czwartej lidze. Gdy szkoleniowiec podpisywał pięcioletni kontrakt, w 1977 roku ekscentryczny prezes powiedział, że misją trenera są…europejskie puchary. No i słowo ciałem się stało. Co roku awans, a w 1982 roku jako beniaminek Watford zdobył wicemistrzostwo Anglii! Wyprzedził ich tylko Liverpool.

I znowu mamy w przypadku Watfordu niebywały pressing – Taylor wymagał od swoich piłkarzy, by atakowali zawodnika z piłką, niezależnie od tego w jakim miejscu boiska się znajdowali. Jeżeli prawy obrońca stał pod własnym polem karnym, ale miał futbolówkę przy nodze, w meczu z Watfordem mógł być pewien, że za chwilę zostanie zaatakowany. Druga rzeczą charakteryzującą Watford – później w ich ślady poszedł jeszcze Wimbledon, także z pewnymi sukcesami – były długie podania. I pisząc długie, mam na myśli te naprawdę dłuuuuuuugie. Taylor chciał, by jego zawodnicy zachowywali się tak – jak inni zachowują się przegrywając 0:1 w ostatniej minucie meczu – czyli wszyscy biegają, a piłka tylko lata im nad głowami.

Watford – przeciwnie niż Estudiantes – cały czas atakował. Non-stop. Bardzo prymitywnie, ale bardzo skutecznie. Ich znakiem rozpoznawczym stały się mecze z wieloma golami, ale niekoniecznie stojące na wysokim poziomie – 4:4 i 5:4 z Evertonem. Dwa zwycięstwa po 5:3 z Notts County, zwycięstwo 8:0 z Sunderlandem, porażka 1:6 z Norwich i 3:7 z Nottingham Forest. W Ostatnich trzech meczach sezonu 1984/85 Watford pokonał Tottenham i Manchester United po 5:1, by przegrać 3:4 z Liverpoolem w ostatniej kolejce. Anglicy zaczęli ich styl nazywać bang-bang football, ale to działało. Pomiędzy 82 a 87 rokiem, kiedy Taylor odszedł do Aston Villi nie zakończyli sezonu niżej niż na 12 pozycji w tabeli. Klub, o którym kilka lat wcześniej nie słyszał nikt!

System mniej jest tu ważny, ponieważ bardziej liczył się ruch piłkarzy. Taylor ustawiał zespół 4-4-2, ale jako, że Watford cały czas atakował i naciskał, rywale – chcąc nie chcąc – cofali się i zagęszczali obronę. Dlatego momentami system Watfordu przypominał nawet słynną brasilianę – 4-2-4. Ale gra Watfordu nie miała z Brazylią nic wspólnego. Przechwyt i długa piłka do napastników. Najlepiej za plecy obrońców.

Jeżeli zwrócimy uwagę na fakt, że nasi piłkarze i tak nie umieją wymienić trzech podań z rzędu, to łątwiej będzie nam zaakaceptować, że nagle zaczną grać długą piłką. Piłkarze Watfordu w czasie jednego meczu posyłali – przeciętnie – 156 piłek, które lądowały w okolicach pola karnego rywala. 156 takich podań w czasie meczu!  Oczywiście Taylor doskonale zdawał sobie sprawę z tego, jak bardzo ograniczony jest jego system i pomysł na grę. Wiedział, że w Europie nie ma żadnych szans. W momencie gdy jego zespół trafiał na drużynę, która umiała grać piłką, która umiała radzić sobie z pressingiem, która rozsądnie się broniła, a swoje akcje budowała po ziemi, Watford tracił swoje atuty. Nie mniej jednak z czwartej ligi do wicemistrzostwa Anglii w pięć lat robi wrażenie, prawda?

Proponuje korzystać zarówno z pomysłów Zubeldii, jak i Taylora. Wprowadzić pewne nasze innowacje nowego selekcjonera kimkolwiek by nie był – mam nadzieję, że jednak ludzie z PZPN pójdą po rozum do głowy i zatrudnią zagranicznego trenera z nazwiskiem. Wiem, że to co proponuję jest tak naprawdę krokiem wstecz! Wiem to! Czasem jednak trzeba zrobić krok wstecz, by kolejne dwa wykonać naprzód! Dzięki temu prymitywnemu systemowi jest autentyczna szansa, że awansujemy z grupy. Mamy dwa i pół roku, by stworzyć taki zespół. W tym samym jednak czasie trzeba by szkolenie młodych odbywało się w totalnym zaprzeczeniu do tego, co się miałoby dziać w pierwszej reprezentacji. Niech młodzi w tym czasie uczą się przede wszystkim uniwersalności – bo to jest przyszłość futbolu. Niech w akademiach młodzieżowych, które mam nadzieję po tym jak oburzeni kibice obalą PZPN zaczną wyrastać jak po deszczu, młodzi piłkarze grają tak tylko nowocześnie i przede wszystkim ładnie jak tylko się da! Bo ja nienawidzę brzydkiej piłki!